အမှာစာ

ဒီစာအုပ်က လူသားသမိုင်းစာအုပ် တစ်အုပ် ဖြစ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ပုံမှန် သမိုင်းစာအုပ်လို ရာစုနှစ်တွေ၊ ဘုရင်တွေ၊ စစ်ပွဲတွေကို အစဉ်လိုက် ရေးထားတာ မဟုတ်ဘူး။ လူသားဆိုတဲ့ မျိုးစိတ် (species) တစ်ခုလုံးရဲ့ ခရီးကို ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ကြည့်ထားတာ ဖြစ်တယ်။

Yuval Noah Harari ရဲ့ Sapiens: A Brief History of Humankind (လူသား၏ အကျဉ်းချုံးသမိုင်း) ကို ကျွန်တော် ဖတ်ခဲ့တုန်းက ခေါင်းထဲမှာ ပေါက်ကွဲမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် "လူသား" လို့ ခေါ်နေပေမယ့် ဒီလူသားဆိုတာ ဘာလဲ ဆိုတာကို တကယ် နားမလည်ခဲ့ဘူးဆိုတာ သဘောပေါက်ခဲ့တယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ Harari ရဲ့ အတွေးအမြင်တွေကို အခြေခံပြီး ကျွန်တော့်ရဲ့ lens (မှန်ဘီလူး) သုံးမျိုးကနေ ပြန်ကြည့်ထားတယ်။ ပထမက ဗုဒ္ဓဒဿန — လူသားရဲ့ ဒုက္ခ၊ တဏှာ၊ အနိစ္စကို ဗုဒ္ဓရဲ့ အမြင်ကနေ ကြည့်ထားတယ်။ ဒုတိယက စိတ်ပညာ (psychology) — လူသားရဲ့ အပြုအမူ၊ ယုံကြည်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်က စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယန္တရားကို ခွဲခြမ်းထားတယ်။ တတိယက မြန်မာ့ သမိုင်း/ယဉ်ကျေးမှု — ကမ္ဘာ့သမိုင်းထဲမှာ မြန်မာ ဘယ်နေရာက ရပ်နေလဲ ဆိုတာ ချိတ်ဆက်ထားတယ်။

ဒီစာအုပ်က academic (ပညာရေးဆိုင်ရာ) စာအုပ် မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အနက်ဖွင့်ချက် ဖြစ်တယ်။ သဘောမတူတာတွေ ရှိနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစာအုပ်ဖတ်ပြီးရင် "ငါ လူသားဆိုတာ ဘာလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ပိုနက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စဉ်းစားနိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်တယ်။

မာတိကာ

Part 1 — သိမြင်ခြင်းရဲ့ တော်လှန်ရေး (Cognitive Revolution)

  အခန်း ၁ — သာမန်မဟုတ်တဲ့ တိရစ္ဆာန်

  အခန်း ၂ — အသိပညာ တော်လှန်ရေး

  အခန်း ၃ — ပုံပြင်ပြောတဲ့ မျိုးစိတ်

  အခန်း ၄ — စိုက်ပျိုးရေး တော်လှန်ရေး — လူသားရဲ့ အကြီးမားဆုံး အလိမ်

  အခန်း ၅ — ယဉ်ကျေးမှု ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက် 

Part 2 — လူသား စည်းလုံးခြင်း (Unification of Humankind)

  အခန်း ၆ — စိတ်ကူးယဉ် အစီအစဉ်များ

  အခန်း ၇ — ငွေ ဆိုတဲ့ ဘာသာရေး

  အခန်း ၈ — အင်ပါယာ ဆိုတဲ့ အိပ်မက်

  အခန်း ၉ — ဘာသာရေး ဆိုတဲ့ ပုံပြင်

  အခန်း ၁၀ — အောင်မြင်ခြင်းနဲ့ ဒုက္ခ 

Part 3 — သိပ္ပံ တော်လှန်ရေးနဲ့ အနာဂတ် (Scientific Revolution & Future)

  အခန်း ၁၁ — မသိတာကို ဝန်ခံခြင်း

  အခန်း ၁၂ — အရင်းရှင်ဝါဒ ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်

  အခန်း ၁၃ — စက်မှုခေတ်နဲ့ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ အရာများ

  အခန်း ၁၄ — ပျော်ရွှင်ခြင်း ဆိုတာ ဘာလဲ

  အခန်း ၁၅ — Homo Sapiens ရဲ့ အဆုံးသတ်